Όχι δεν πέσαμε από τα σύννεφα

Όχι δεν πέσαμε από τα σύννεφα. Θλιβόμασταν και εξοργιζόμασταν έτσι κι αλλιώς. Και ζητάμε συγνώμη για την ατολμία μας και τον ξεπεσμό μας.

Είναι υποκριτικό να πούμε ότι το τραγικό γεγονός με τις 17χρονες στη γειτονιά μας ήταν κάτι μη αναμενόμενο ή ότι φταίνε μόνο κάποιοι άλλοι. Και είναι εγκληματικό να βλέπουμε τις αιτίες, μόνο μετά από ένα τέτοιο αδιανόητο συμβάν. Αν τα ισχυριστούμε όλα αυτά θα είναι σαν να ομολογούμε την ανικανότητά μας να βλέπουμε σε τι κοινωνία ζούμε. Άλλωστε κι εμείς στο ίδιο κολαστήριο μεγαλώσαμε και θύματα της ίδια κοινωνίας είμαστε. Το ότι επιβιώσαμε ή δεν αποκτηνωθήκαμε ή δεν παρανοήσαμε, είναι ένα εντελώς τυχαίο γεγονός.

Περάσαμε δυστυχώς από αυτά τα σχολεία- φυλακές και εκπαιδευτήκαμε σαν άλογα κούρσας, όπως ορίζουν τα κοινωνικά πρότυπα. Ντοπαρισμένοι από το αφήγημα της «επιτυχίας» ή από την αγωνία μας για εξασφάλιση της επιβίωσης. Αποκοιμηθήκαμε (ευτυχώς) στα ανέραστα θρανία, γλιτώνοντας χρόνο κατά το “ο ύπνος μειώνει τη θητεία”. Παπαγαλίσαμε, λοβοτομηθήκαμε, στενέψαμε το μυαλό μας και κάθε είδους δημιουργικότητας σε αυτά τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Το μόνο που μας έμεινε είναι η ιδρυματοποίηση. Παρά τις φωτεινές εξαιρέσεις των εκπαιδευτικών που καταλάβαινε κάτι παραπάνω η κούτρα τους και τους ευχαριστούμε που έβαλαν το λιθαράκι τους μέσα σε αυτή την παράνοια. Πιστέψαμε ότι η κοινωνική ζωή που προκύπτει από τη σχολική μας εμπειρία είναι σε δεύτερη μοίρα και σημασία έχει μόνο να επιπλεύσουμε στο βούρκο του ιερού εξεταστικού συστήματος. Κάναμε “σπριντ” για να βγάζουμε “ύλη” και μαζί και οι δάσκαλοι και οι δασκάλες μας. Άλλωστε σύμφωνα με αυτό το απάνθρωπο κριτήριο αξιολογούμασταν και αξιολογούνται. Σύμφωνα με την ύλη και την επίδοση. Και με αυτό συνεχίζουμε να αξιολογούμαστε και στην εργασιακή μας ζωή. Και το χειρότερο είναι ότι πειστήκαμε. Αυτό είναι η αυταξία μας. Και αυτό διδάσκουμε και στα παιδιά.

Παραδοθήκαμε αβίαστα σε μία κατάσταση απουσίας πραγματικών κοινωνικών σχέσεων, σε έναν “βόθρο με εικόνες”. Σε ένα βόθρο με εικόνες επιτυχίας, υποκρισίας, απαστράπτουσες και ιλουστρασιόν. Αποκομμένοι από το δημόσιο χρόνο και χώρο και χαμένοι μέσα στη σκατότρυπα της ιδιωτίας και της προσωπικής ανέλιξης. Στην ίδια τρύπα που πετάμε και τα παιδιά μας. Εκεί που ο δίπλα δεν έχει ανθρώπινη υπόσταση, αλλά είναι ο “ανταγωνιστής¨. Εκεί που το κάθε άτομο είναι μόνο του, ξεκομμένο από τις κοινές μας ιεροτελεστίες, από την αληθινή ανταλλαγή βλέμματος, από τις πλατείες των “χωριών” μας, με μοναδικό ¨δόλωμα¨ τη ψευδεπίγραφη ελευθερία του αυτοπροσδιορισμού και την ελεύθερη κατανάλωση. Άπαξ και αυτοπροσδιορίστηκες ή κατανάλωσες καθάρισες! Τώρα πορεύσου μόνο σου. Δεκάρα τσακιστή δε δίνουμε για σένα.

Έχω διδάξει επί σειρά ετών σε έφηβους. Θα ήθελα να μοιραστώ ένα από τα αμέτρητα περιστατικά διαστρέβλωσης της ίδιας της ζωής. Πριν κάποια χρόνια, εδώ στις ίδιες γειτονιές είχα μια μαθήτρια της Α’ γυμνασίου. Τη Μ. αγωνιούσε σε υπερβολικό βαθμό για το επερχόμενο διαγώνισμα μαθηματικών στο σχολείο. Η Μ. ήταν 12 χρονών! Καταλαβαίνετε; 12 χρονών μπουμπούκι! Μπορούμε λίγο να συνειδητοποιήσουμε τι απασχολούσε μια 12χρονη; μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε με τι είχε μπολιαστεί; όλες τις προσδοκίες που της φόρτωσε η κοινωνία και ίσως η οικογένειά της; το στρες; Μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε τι θα έπρεπε να απασχολεί ένα παιδί 12 χρονών; Την ρώτησα γιατί το θεωρεί τόσο σημαντικό. Η απάντηση ήταν τουλάχιστον τρομακτική. Μέσα από μία αλληλουχία συλλογισμών, συνεπαγωγών και λογικών αλμάτων, κατέληξε στο “άρα όταν θα μεγαλώσω δε θα βρω δουλειά και θα αποτύχω”. Και όλα αυτά από το κωλοδιαγώνισμα μαθηματικών της Α’ Γυμνασίου!

Δεν υπάρχει άλλος κόσμος. Αυτός είναι. Και ότι είναι, είναι εδώ για εμάς. Και ότι συμβαίνει το καθορίζουμε εμείς. Και αν υπάρχει ένα καλύτερος κόσμος, μόνο εμείς μπορούμε να τον διαμορφώσουμε. Από αύριο το πρωί κιόλας.

Οφείλω να ζητήσω στη Μ. και στην κάθε Μ. συγγνώμη.

Συγγνώμη που δεν την έκανα να καταλάβει ότι το μόνο που αξίζει σε αυτή την κόλαση που ζει, είναι η ροχάλα περιφρόνησής της.

Συγγνώμη που υπηρέτησα ως βολική πόρνη του συστήματος, σε ένα από αυτά τα σχολεία, παριστάνοντας το δεσμοφύλακα της σκέψης.

Συγγνώμη που επιτρέπουμε να στέκουν όρθια εκείνα τα θλιβερά τσαρδιά των φροντιστηριαρχών, που “καμώνονται” για το πόσο “γαμάτοι” είναι στο να σε κάνουν να πατήσεις τους άλλους και να επιπλεύσεις εσύ.

Συγγνώμη που την πρώτη φορά που ήμουν σε ένα από αυτά τα “οικογενειακά τραπέζια” και κάποιος εξέφρασε το θαυμασμό για την “επιτυχία” του γιού του τάδε, που έπιασε δουλειά σε μια “καλή” εταιρεία ή εξελέγη σε μια “καλή θέση”, δεν του έσκασα μπουκέτο μέσα στα δόντια. Συγγνώμη που επέτρεψα να τον ακούσεις.

Συγγνώμη που δεν σου έμαθα να απαντάς “βάλε την επιτυχία εκεί που ξέρεις”.

Συγγνώμη που δε σου έμαθα να ζεις, γιατί ούτε εγώ ήξερα πως.

Θοδωρής Χορόζογλου