Μόνο τα παιδιά ξέρουν αυτό που ψάχνουν!

Η φράση του τίτλου είναι δανεισμένη από τον γνωστό σε όλους μας Αντουάν ντε Σάιντ-Εξυπερύ, τον συγγραφέα που μεταξύ άλλων μας έχει παραδώσει το αριστούργημα «Μικρός Πρίγκιπας».

Βέβαια, θα μου πείτε που κολλάει ο Εξυπερύ με το παρόν κείμενο; Παντού. 

Είμαι προπονητής ή τέλος πάντων προσπαθώ να γίνω προπονητής αντάξιος των παιδιών. ‘’Κόουτς μην αγχώνεσαι, δεν θα χάσουμε σήμερα’’ ήταν τα λόγια ενός από τα παιδιά μου στο πρώτο επίσημο παιχνίδι που έπαιξα σαν προπονητής. Δεν την ξεχνάω ποτέ αυτή την φράση. 

Ας το γενικεύσω λίγο πρώτα, ορμώμενος από όσα παρατηρούμε τον τελευταίο καιρό!

Ξέρετε ζούμε σε μια εποχή που πολλά γύρω μας αλλάζουν ραγδαία, ίσως πιο γρήγορα από όσο μπορούμε να επεξεργαστούμε και να δράσουμε, ίσως και αυτό είναι μια δικαιολογία για πράγματα που δεν εξετάζουμε ορθότερα και πιο γρήγορα.

Σε κάθε περίπτωση, η ζωή μας έχει μετασχηματιστεί πολύ σε σχέση με αυτό που ξέραμε, μάθαμε, συνηθίσαμε. Η ανθρωπότητα προσαρμόζεται γρήγορα σχετικά στις αλλαγές, όμως κάποιες φορές ή τις περισσότερες δεν έχει μέτρο στο να διατηρήσει τα κεκτημένα, εκείνα στα οποία βασίστηκε για να φτάσει σε αυτό το σημείο. Και αυτό πάντα έχει τίμημα.

Για να μην το γενικεύουμε και πολύ και επικρατήσει η ματαιότητα, ας επικεντρωθούμε στα παιδιά που ήταν και ο σκοπός του κειμένου. Τα παιδιά που αποτελούν την επόμενη μέρα του κόσμου, της πόλης μας αν θέλετε σε μια μικρογραφία. 

Έχοντας εργαστεί με παιδιά σχεδόν κάθε ηλικίας, υπάρχει μια μικρή μεν, υπαρκτή δε εμπειρία. Το σίγουρο είναι ότι ο γραφών, έμαθε περισσότερα πράγματα από όσα δίδαξε. 

Διότι, μπορεί να μην επιβεβαιώνεται πάντα η όμορφη φράση του Εξυπερύ, όμως σίγουρα η ειλικρίνεια και η αθωότητα των παιδιών στο τι αναζητούν είναι πολλές φορές αφοπλιστική και έχει την δικιά της μεγάλη σημασία.

«Κόουτς μια μέρα θέλω να γίνω επαγγελματίας» ή «Κόουτς ξέρω ότι αυτό δεν το κάνω καλά, μπορείς να με βοηθήσεις;», είναι μερικά σύντομα αλλά ουσιώδη πράγματα που ακούμε καθημερινά στην δουλειά μας.

Εκείνα ξέρουν όντως τι ψάχνουν, εσύ πρέπει να τους δώσεις το μέσο, ατομικά ή σαν κοινωνικός σχηματισμός. Το ερώτημα είναι, το κάνουμε αυτό; 

Το παραπάνω ερώτημα δεν έχει μια απάντηση και σίγουρα όχι απόλυτη, καθώς είναι σύνθετο και πολυπαραγοντικό. 

Και επειδή δεν μπορούμε να σταθούμε σε αρκετά σημεία της ανθρώπινης ιστορίας και εξέλιξης μέσα σε ένα κείμενο, θα σταθούμε συνειδητά στο σήμερα και μόνο.

Στο σήμερα, που σε έναν βαθμό ο ατομισμός και η μαζική τάση φόβου που επικρατεί, δικαιολογημένα μεν, οδηγούν σε αρκετές συνειδητές ή μη λοξοδρομήσεις. Είναι πολύ εύκολο να πεις απλά ότι τα παιδιά μας δεν παίζουν στα πάρκα, ισχύει σε ένα βαθμό, αλλά είναι μια γενίκευση. Διότι, πολλά παιδιά παίζουν στα πάρκα ακόμα, στα γήπεδα, στις πλατείες. Είναι επίσης πολύ εύκολο να πεις ότι τα παιδιά κλείνονται περισσότερο στο σπίτι. Κι αυτό, ισχύει σε ένα βαθμό, όμως ακόμα τα παιδιά μας βγαίνουν, ανακαλύπτουν, ζουν. 

Κι ας φωνάζω εγώ, διότι δεν θέλω να τραυματιστούν πριν από αγώνες!

Ίσως αλλάζουν οι μορφές, ίσως η κουλτούρα, η οποία ποτέ δεν υπήρξε τέλεια, ούτε απόλυτα ρομαντική για να ανατρέξουμε σε μια και μόνο εποχή. 

Το σίγουρο στην δικιά μας εποχή είναι πως χάσαμε την διαπροσωπική σχέση, επαφή, αγωνία, χαρά. Μάθαμε να κρύβουμε πιο έντονα συναισθήματα και σκέψεις, να στεκόμαστε σε μια φαντασιακή εικόνα, αγνοώντας την ευεργετική δράση της συζήτησης, ακόμα και τις συνέπειες που φέρνει αυτή και η ειλικρίνεια. 

Προφανώς και σε αυτό συντριπτικό μερίδιο ευθύνης έχουν οι οθόνες και ο γραφών δεν ξεφεύγει πολύ από αυτό το μονοπάτι, μολονότι θα ήθελε. Άρα, πώς γίνεται να μένουν ανεπηρέαστα τα παιδιά που έμαθαν έτσι και σχεδόν μόνο έτσι.

Να ξεκαθαρίσουμε πως δεν απορρίπτουμε την οθόνη, αυτή θα έπρεπε να μας υπηρετεί σωστά, με γνώση, με ωραία ψυχαγωγία, επικοινωνία και προπαντός, μέτρο. Είναι εφικτό πάντα αυτό; Ίσως όχι, όμως μπορούμε καλύτερα!

Τα ίδια τα παιδιά απορρίπτουν μόνα τους αυτή την συνθήκη με το σωστό ερέθισμα. Στο γήπεδο δεν υπάρχουν κινητά, ζούμε το τώρα, την αδρεναλίνη της στιγμής. Από το πρώτο σφύριγμα, μαζευόμαστε, συζητάμε και προσπαθούμε να σκεφτόμαστε τον στόχο μας.

Το δεύτερο σίγουρο, δεν θα το έλεγα ακριβώς αποξένωση, είναι αρκετά εύκολο και γενικό συμπέρασμα. Είναι αλυσίδα, εκείνη η αλυσίδα που ξεκινάει από το να στεκόμαστε μόνο στην συνήθως ψεύτικη εικόνα, η οποία κουμπώνει σχεδόν τέλεια με την αβεβαιότητα των ημερών. Μια αβεβαιότητα που είπαμε ότι εντείνει τον φόβο, την τάση να σκληραίνει η κοινωνία και κατ επέκταση και οι νέοι. Ακούμε αρκετά περιστατικά για συμπλοκές άνευ λόγου, επίδειξης και επιβεβαίωσης.

Όμως, πριν προλάβουμε να τα κρίνουμε ως απλά μεμονωμένα περιστατικά ή σαν ένα γεγονός που δεν μας αφορά αμιγώς, εμείς ως κοινωνία πως τα αξιοποιήσαμε για να γίνουμε καλύτεροι;

Ίσως, στην πραγματικότητα δεν γίναμε. 

Ίσως όλα εκείνα τα άγχη και οι σκοτούρες που φόρτωσε η κοινωνία τα παιδιά μας έχουν το τίμημα που προείπαμε. Ίσως ο αγώνας της επιβίωσης των τελευταίων ετών, η αμείλικτη καθημερινότητα και μια κοινωνία που στραγγαλίζει τα όνειρα να έδωσε αρκετές χαριστικές βολές.

Και μιας και πιάσαμε τα όνειρα, ωραία ε; Τα έχουμε ξεχάσει. Η φαντασία μας δεν τρέχει πια πολύ, ούτε η δικιά μας που σαν παιδιά έτρεχε σε πράγματα που είμαστε και θα θέλαμε να γίνουμε, σε πράγματα μεγαλύτερα από εμάς. 

Ίσως και τα όνειρα τα φέραμε στα μέτρα μιας κατακερματισμένης αντίληψης για το αύριο. 

Μήπως τα όνειρα σταμάτησαν στον τρόπο που μάθαμε τα παιδιά μας να αξιοποιούν τον πολύτιμο χρόνο, στον τρόπο που τα εξετάζουμε ή στον τρόπο που τα μάθαμε να σκέφτονται; 

Αυτό δεν αποτελεί μομφή, κι εμάς κάποιος μας τα έμαθε ή τα πέρασε όλα αυτά. 

Πολύ μαυρίλα έπεσε στο κείμενο, ίσως επιτηδευμένη. 

Είχα την τύχη να συνεργαστώ με φοβερούς χαρακτήρες, με παιδιά γεμάτα ζωή. Αντίστοιχα, είχα τη τιμή να με εμπιστεύονται καθημερινοί γονείς που υπερέβαλαν εαυτό για τα παιδιά τους. Μαχητές που προσπαθούν να τα δώσουν όλα και ακόμα παραπάνω. 

Σε αυτή την δουλειά, ή καλύτερα σε αυτό το λειτούργημα που έχω την τύχη να υπηρετώ έχω συναντήσει αρκετά ήδη απλά και συγκλονιστικά στιγμιότυπα. 

Παιδιά που προσπαθούν συνεχώς, παιδιά που με όλη τους την ειλικρίνεια σου αποκαλύπτουν άγχη και φόβους για το άθλημα και την ζωή. 

Κοουτς συγνώμη δεν έπαιξα καλά, κόουτς θα προσπαθήσω παραπάνω γιατί με χρειάζεται η ομάδα. Κόουτς δεν ξέρω αν θα τα καταφέρω, μήπως να σταματήσω;

Στιγμές που δίνουν εκείνα τον τόνο της αλήθειας που πολλές φορές εμείς κρύβουμε ως ενήλικες. 

Στιγμές που όμως, εμείς πρέπει να τους δίνουμε τη φλόγα της συνέχειας. 

Είναι σίγουρα μια μάχη για την οποία αξίζει να παλέψεις, μια μάχη που αφορά εμάς και το τι αφήνουμε πίσω. Μια μάχη για τον κόσμο που πρέπει πάντα να παραδίδουμε καλύτερο και όχι να ζούμε διεκπεραιωτικά. Μια μάχη για την αθωότητα των παιδιών που στον ορίζοντα πρέπει να ονειρεύονται. 

Στον κόσμο και στην μικρογραφία την δικιά μας λοιπόν, ας δούμε όλα εκείνα που χρειαζόμαστε και χρειάζονται τα παιδιά. 

Θα μπορούσα να μοιραστώ αρκετές ιστορίες, όμως κρατάω το απόρρητο τους. Από το πώς κατάλαβαν τα παιδιά μεγάλα γεγονότα όπως το δυστύχημα των Τεμπών, μέχρι την στήριξη τους σε συμμαθητές τους. 

Θα μου επιτρέψτε να πω ένα, ίσως ασήμαντο στη πρώτη ανάγνωση, πολύ σημαντικό στην ουσία του. Δεν σταματάει να με συναρπάζει κάθε φορά, οι αγκαλιές των παιδιών σε κάποιων συμπαίκτη τους που είναι νεότερος ή πιο άπειρος και μπαίνει για πρώτη φορά σε ένα παιχνίδι. Εκεί δεν υπάρχουν διαχωρισμοί, εκεί δεν υπάρχουν εικόνες, οθόνες. Εκεί απλά κάθε φορά κάθομαι και παρακολουθώ τη στιγμή. Κι αυτό είναι το μεγαλείο της. 

Γιατί τον σεβασμό τον ριζώνουν καλά μέσα τους, τον σεβασμό που επιβάλλει η στιγμή και ο δίπλα τους. Εμείς ως προπονητές απλά διδάσκουμε την διάρκεια και τις μορφές του. 

Είμαι σίγουρος, πως τα μηνύματα από την δουλειά την δικιά μας, ή τόσων προπονητών, εκπαιδευτικών, ανθρώπων που διδάσκουν τέχνες δεν φτάνουν σε κάθε σπίτι. 

Νομίζω εκεί που φτάνουν, οι ίδιοι οι γονείς μπορούν να επιβεβαιώσουν όλους εκείνους τους λόγους που θα το ξαναέκαναν. 

Πιστέψτε με λοιπόν, τα παιδιά ξέρουν τι ψάχνουν σε ένα παιχνίδι ή στη ζωή.

Εμείς πρέπει να σταθούμε αντάξιοι αυτού! 

Γιώργος Μαυροματίδης

Προπονητής ΓΣ Ηλιούπολης Βόλεϊ