Μικρό ιστορικό για τις οικιστικές επεκτάσεις στην Ηλιούπολη

Η ιστορία της Ηλιούπολης χαρακτηρίζεται από την διαρκή προσπάθεια επέκτασης μιας ιδιοκτησίας, του «τσιφλικιού Καρά», το οποίο υπήρχε στην περιοχή από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Μετά την έγκριση του αρχικού «Διαγράμματος Ρυμοτομίας Συνοικισμού Ηλιουπόλεως» (1925) που αφορούσε κυρίως τις κεντρικές περιοχές της Ηλιούπολης σύμφωνα με τα πρότυπα των τότε ευρωπαϊκών κηπουπόλεων (garden city), ακολούθησαν οικιστικές επεκτάσεις προς τις αδόμητες τότε περιοχές της Αγ. Μαρίνας (1932) και της Κάτω Ηλιούπολης (1941), προς την δομημένη αυθαίρετα περιοχή Συκιές Αγ. Κωνσταντίνου (1954) και προς την περιοχή του Συνεταιρισμού Εργατών Τύπου (1960).

1951-1967

Το 1951 επιχειρείται από τους κληρονόμους Νάστου απόπειρα ρυμοτόμησης και εκτεταμένης οικιστικής επέκτασης 1250 στρεμμάτων (!) στον δασωμένο (τότε) χώρο του Υμηττού, στο τέρμα της Λ. Σοφ. Βενιζέλου. Η απόπειρα αυτή αντιμετωπίζεται σθεναρά από το Υπουργείο Γεωργίας, τους κατοίκους της Ηλιούπολης με επικεφαλής τον πρόεδρο της Κοινότητας Αναστ. Αναστασιάδη. Έτσι, αποτρέπεται η κοπή χιλιάδων δέντρων και η οικοπεδοποίηση του δασικού χώρου. Αυτή είναι η πρώτη σημαντική αντιπαράθεση για το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Ηλιούπολης με τους Νάστους, οι οποίοι θεωρούσαν ότι το «τσιφλίκι Καρά» περιλάμβανε τον δασικό χώρο και έφτανε μέχρι την κορυφή του Υμηττού !

Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 εμφανίζονται τα σχέδια του ΕΟΤ για τη δημιουργία «Τουριστικού Χωριού» στον δασικό (τότε) χώρο του Υμηττού στην περιοχή του Προφήτη Ηλία, σε συνεργασία με ξένους επενδυτές, με σύμφωνη την δημοτική αρχή Π. Πεντάρη. Τελικά αυτά τα σχέδια εγκαταλείπονται από τους ενδιαφερόμενους επενδυτές και ματαιώνονται.

Στα μέσα της δεκαετίας του ΄60 εκδηλώνεται νέα απόπειρα (από τον Συνεταιρισμό Αστυνομικών αυτή τη φορά) εκτεταμένης γραμμικής οικιστικής επέκτασης στον δασωμένο (τότε) χώρο του Υμηττού, από το Νεκροταφείο μέχρι τον Προφήτη Ηλία. Η δημοτική αρχή Π. Πεντάρη αντιδρά, και τελικά το 1967 εγκρίνεται η δόμηση των λεγόμενων «Αστυνομικών» στη μη δασωμένη πλαγιά του Υμηττού.

Πληθυσμιακή ανάπτυξη

Τα χρόνια που ακολούθησαν, η Ηλιούπολη πληθυσμιακά αναπτύσσεται ραγδαία και η ανάγκη ύπαρξης κοινωφελών κτιριακών εγκαταστάσεων αυξάνεται. Οι μετέπειτα δημοτικές αρχές, οι κρατικές υπηρεσίες και η εκκλησία, αντιμετωπίζουν το πρόβλημα αυτό με σημειακές επεκτάσεις, νόμιμες ή παράνομες εντός της Β’ Ζώνης προστασίας του Υμηττού : σχολεία, αθλητικές εγκαταστάσεις, χώρος μεταφόρτωσης απορριμμάτων και στάθμευσης οχημάτων, Κέντρο Υψηλής Τάσης (ΚΥΤ), συμβάλουν στην συρρίκνωση του εναπομείναντος από τις διαδοχικές καταστροφικές πυρκαγιές των τελευταίων 40 και πλέον χρόνων δασικού χώρου του Υμηττού.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, η προώθηση από το υπό έγκριση «Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο Ηλιούπολης» της ένταξης κάποιων Ανοιχτών Οικοδομικών Τετραγώνων στο υφιστάμενο σχέδιο πόλεως, στα όρια με τον Υμηττό, αποτελεί ουσιαστικά μια απόπειρα οικιστικής επέκτασης που δεν εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον…

Πάνος Τότσικας, αρχιτέκτονας-πολεοδόμος, ερευνητής τοπικής ιστορίας